Toplumsal ömrün toplu tüm alanlarından ‘köh köh’ öksürük sesleri geliyor.
Mevsimsel teneffüs yolu hastalıkları ve artık bu hastalıklara dış ve iç ortamdaki hava kirliliğini de eklemeliyiz, burun ve boğazdan başlayıp, nefes borusu, bronşlar ve bazen akciğere uzanan iltihabın gelişmesi demek.
Grip, COVID-19, RSV kaynaklı gripal infeksiyon kış mevsimini evvel ateş ve kırıklık sonra uzamış yorucu bir öksürük ile kabusa çeviriyor.
Öksürük, teneffüs yolunda fizikî, kimyasal, infeksiyon kaynaklı tahriş algısı ile birlikte akciğerin, tıkaç, yabancı unsur ve mikroplardan korunması için verilen doğal bir yansıdır.
Viral infeksiyonlardan sonra kuru, balgamsız ya da renksiz bir balgamın eşlik ettiği, öksürüğün üç-dört hafta sürmesi esasen olağandır.
Çünkü infeksiyonla tahriş olmuş teneffüs yolunun güzelleşmesi en az üç dört haftayı bulmaktadır.
Ayrıca viral infeksiyon astımı olanlarda astım, müzmin bronşiti olanlarda da bronşit ataklarını tetiklemektedir.
Ancak şiddetli, içinde kan olan balgamın eşlik ettiği öksürük kesinlikle araştırılmalıdır.
Şiddetli ve/veya uzamış öksürük, akciğerleri tahriş edebilir ve daha da fazla öksürüğe yani kısır döngüye yol açabilir.
Solunum yolu infeksiyonundan kaynaklanan öksürük mikrobun diğerlerine bulaşma suratını da artırmaktadır.
Ayrıca çok yorucudur ve uykusuzluğa, baş dönmesine, baş ağrılarına, idrar kaçırmaya, kusmaya ve hatta kaburgaların kırılmasına neden olabilir.
Çocuklarda dört, erişkinde sekiz haftadan uzun süren öksürük “kronik” (müzmin) öksürük olarak tanımlanılmaktadır.
En sık kronik öksürük nedenleri geniz akıntısı , astım ve gastroözofageal reflü.(mide asidinin geriye kaçarak teneffüs yolunda tahriş yapması)olup uzamış öksürüklerin %90’ınından sorumludur.
Rahatlatıcı cümleyi de yazıp, salgın halindeki köh köh öksürük nedeni olan viral infeksiyon sonrası öksürük idaresine geçeyim.
Kronik öksürük sigara içicisi değilseniz nadiren akciğer kanseriyle alakalıdır.
Ancak sigara içen bir şahısta öksürük nitelik değiştiriyorsa kanlı balgam varsa ve sigarayı bıraktıktan bir ay sonra hala sürüyorsa bu ihtimal vardır.
Bir değerli dipnot olarak yüksek tansiyon için başlanılan bir ilaç kümesinin (ACE inhbitörleri) öksürük nedeni olabileceği de akılda bulundurulmalıdır.
Bugünlerde mevsimsel salgın ile yakın bağlantılı köh köh kuru öksürüğün uzaması ve kronik öksürük seyrine geçmesi ile sıkça karşılaşıyoruz ve mevsim boyunca da karşılacağız.
Viral infeksiyon sonrası uzamış, sıklıkla bizi uykumuzdan eden gece öksürüklerinin nedeni, geniz akıntısına yol açan sinüs iltihabı yahut “öksürük varyant astım” dır. Ve “infeksiyon sonrası” bu öksürük, sırf alerji ilaçları ile denetim edilebilen genelde tek bulgusu öksürük olan bu geniz akıntısının yönetilmesi yahut “öksürük varyant astım” tedavisine geçilmesine cevap verir.
Öksürük idaresinde en yanlış yapılan müdahale ise nedensiz yere antibiyotik verilmesidir.
Verilen antibiyotikler işe yaramadığı üzere, öksürük idaremde kullanılan ilaçlarla birlikte kullanıldığında olumsuz etkileşimlere yol açabilmektedir.
Mesela yaygın kullanılan kinolon kümesi ilaçların bilhassa öteki ilaçlarla birlikte kullanıldığında aritmi, baş içi basınç artışı ve kalp durması üzere ölümcül olabilecek yan tesirleri bulunmaktadır.
Bazen viral bir üst teneffüs yolu infeksiyonunun akabinde sinüslerde yahut teneffüs yollarında bakteriyel infeksiyonlar gelişebilir.
Bakteriyel hava yolu infeksiyonu gelişmişse açık sarı, koyu yeşil, bazen kahverengi balgam eklenir.
Öksürük, eklenen bakteriyel sinüs infeksiyonundan kaynaklanıyorsa sinüs tıkanıklığı ve geniz akıntısı birliktedir.
Grip ya da soğuk algınlığı, bu cins renkli balgam yahut geniz akıntısı 10 ila 14 günden fazla düzelmeden sürerse antibiyotiklere gereksinim duyulabilir.
Sıcak ve bol sıvı tüketmek ,boğaz yumuşatıcı pastiller, burun tıkanıklığının burun spreyleri ile açılması, öksürük şurupları yardımcı olabilir.
Öksürük şurupları da 5-7 günden daha uzun kullanılmamalıdır.
Kış mevsimimizin kabusa dönmemesi için en kıymetlisi aşı ve köh köh öksürenlerin bol olduğu toplu alanlarda maske ile korunmaktır.