Melek Celâl, “unutulmuş” bayan sanatkarlarımızdan, ressamlarımızdan biri. Neden, nasıl unutulduğu pek bilinmiyor. Fakat Osmanlı’nın son yıllarına tanıklık etmiş, Cumhuriyet’in birinci 50 yılına da değerli katkılar sağlamış bir sanatçı. Stant değerli bir kaynak demiştik, birinci adım attığınızda devrin şartları hakkında ayrıntılı bir bilgiye sahip oluyorsunuz. Akabinde Melek Celâl’in birbirinden etkileyici hoşluktaki tablolarının yanı sıra, çok geniş bir doküman arşivi sizi karşılıyor.
Sanatçı, 1924’te Galatasaray Stantlarında birinci nü yapıtları gösteren, 1935’te ise birinci ferdî standını açan bir isim. Çok taraflı üretim yapan sanatkarın tablo ve eskizleri, Anadolu motiflerinden esinlenerek çizdiği desenleri, kent planlama, sınır sanatı ve Türk işlemeleri ile ilgili kaleme aldığı makaleleri, tenkitleri ve kitapları ile hayatına ışık tutan fotoğraflar, kartpostallar, hatıra yazıları ve mektupların bulunduğu varlıklı bir arşivden oluşuyor.
Melek Celâl’in ziyaret ettiği ülkeler hakkında yazdığı seyahat yazıları ise altyazı ve çeşitli arşiv manzaralarıyla bir görüntü haline getirilmiş. Sanatkarın çok duru bir anlatımla yazdığı bu günlükler de hayli etkileyici. Türk edebiyatının en kıymetli muharrirlerinden Yahya Kemal’le olan arkadaşlıkları da ilgi alımlı.
ATATÜRK’ÜN ANISINA MADALYA
Sanatçının Mustafa Kemal Atatürk’ün vefatının akabinde “Türk Kadınlığının Atatürk’e Minnettarlığı” isimli madalyası ise standın tam ortasında gazete kupürleri, eskiz üzere evraklarla Atatürk’ün anısına sergileniyor. Bugüne kadar çok fazla gün yüzüne çıkmamış hoş madalyon hakkında kaç tane basıldığı ve kimlerin sahip olduğu da tam olarak bilinmiyor. Lakin bu stant sonrası birtakım koleksiyonların tozlu arşivlerinden çıkması büyük ihtimal.
‘SANAT ORTAMINDA FAAL BİR ROL’
Sakıp Sabancı Müzesi Müdürü Dr. Nazan Ölçer basın ön gösteriminde sergiyi şu sözlerle anlattı: “Cumhuriyet ülkülerini yansıtan Melek Celâl’i, Cumhuriyet’in 100. yılında hatırlayarak, Türkiye’nin bu periyodunu ve devrin hayallerini de hatırlamayı kendimize vazife bildik.
Moda’da yaşadığı ve kendi atölyesinin de bulunduğu Villa Wohl’da devrin pek çok sanatçı ve aydınına konut sahipliği yapmış, İstanbul’daki kültür ve sanat ortamında faal bir rol oynamıştır. Melek Celâl yalnızca bir ressam ve heykeltıraş değil, birebir vakitte muharrir ve eleştirmen. Klasik Türk el sanatları ve çizgi sanatı hakkında yazdığı makaleler ve kitaplar, verdiği konferanslar, neredeyse sanatçı kimliğiyle yarışır niteliktedir. Melek, bir istikametiyle Batı’ya bakarken bir tarafıyla de Anadolu’ya dönen bir Cumhuriyet kadını” dedi.
ÇOCUKLARA FİYATSIZ MÜZE!
Cumhuriyetimizin 100. yılına armağan olarak 29 Ekim’de ziyarete açılan Türkiye İş Bankası Fotoğraf Heykel Müzesi, 1940’lı yıllardan itibaren biriktirilen Türkiye İş Bankası Sanat Yapıtları Koleksiyonu’na konut sahipliği yapıyor.
Mimari ruhu korunarak yenilenen binasında 2023 yılının sonuna kadar fiyatsız olarak açılan müze, 2024’ün başından itibaren 12 yaş altı çocuklar, öğretmenleri eşliğinde müzeyi ziyaret edecek okul kümeleri, gaziler, şehit ve gazilerin aileleri, engelliler ve refakatçileri ile İş Bankası mensupları için yeniden fiyatsız ziyaret edilebilecek.
Osman Hamdi Bey’den Şeker Ahmet Paşa’ya, Hoca Ali Rıza’dan İbrahim Çallı’ya pek çok sanatkarın 2 bin 700 civarında yapıtı bulunan müze pazartesi hariç her gün açık.