Ukrayna’daki savaş üçüncü yılına giriyor. Son birkaç ayda cephe çizgisi pek değişmedi. Pekala, 2024’te savaşın gidişatı değişebilir mi?
Ukrayna başkanı Volodimir Zelenskiy, ülkesinin bahar aylarındaki taarruzunun umduğu kadar başarılı olmadığını kabul etti. Rusya hâlâ Ukrayna topraklarının % 18’ini denetim ediyor.
Üç askeri uzmana, gelecek 12 ay içinde neler olabileceğini sorduk.
Savaş devam edecek lakin sonsuza kadar değil
Barbara Zanchetta, Savaş Çalışmaları Enstitüsü, King’s College Londra
Ukrayna’daki savaşın sona erme ihtimali pek iç açıcı görünmüyor. Geçen yılın bu periyoduna kıyasla Vladimir Putin siyasi ve askeri manada daha güçlü.
Cephedeki durum hâlâ belgisiz. Son periyotta Ukrayna’nın kış taarruzu durmuş üzere görünüyor. Fakat Rusların da ilerlemesi yok. Her zamankinden daha çok, savaşın sonucu çatışmadan binlerce kilometre uzaklıkta, Brüksel’de ve Washington’da alınan kararlara bağlı olacak.
Batı’nın 2022’de ortaya koyduğu ve 2023’te de sürdürdüğü etkileyici birlik gösterisi yalpalamaya başlıyor.
ABD’nin savunma yardım paketi, Lider Joe Biden’ın yanlışsız bir formda işaret ettiği üzere Washington’daki “ucuz siyaset” tarafından rehin tutuluyor. AB’nin ekonomik yardımının geleceği de, Macaristan’ın uyumsuz tavrına bağlı görünüyor.
Batı başkentlerindeki tereddüt, Putin’i cesaretlendirdi. Kamuoyu önündeki son davranışları ve cüretkar açıklamaları, Putin’in bu savaşa uzun vadeli baktığını gösteriyor.
Peki, Batı’nın Putin’e ve temsil ettiği her şeye karşı çıkmaya devam edecek gücü var mı?
AB’nin Ukrayna ve Moldova’yla üyelik müzakerelerini başlatma kararı sembolik olmaktan öte. Bu, dolaylı olarak Kiev’e takviyenin süreceği manasını da taşıyor. Zira Rusya’nın tam bir zaferiyle Ukrayna’nın AB’de bir geleceği olmasının imkanı yok.
Washington’da ise Ukrayna siyasetinin tam bilakis çevrilmesi çok mümkün değil.
Kamuoyu yoklamalarında eski Lider Trump’a takviyenin artmasıyla, ABD yardımıyla ilgili kıyamet senaryoları yazmak alımlı olabilir. Lakin Trump, tüm o teatral şovlarına rağmen, 2016’da NATO’dan çıkmadı. Ayrıyeten, Amerika’nın 75 yıllık transatlantik iştirakini tek başına değiştiremez.
Bu olağan ki, Batı cephesindeki çatlakların anlamsız olduğu manasına gelmiyor. Bu yüzden, Batı ve münasebetiyle Ukrayna için 2024 daha sıkıntı olacak.
Demokrasiler için, bir savaşa takviye vermekteki uzun vadeli uzlaşma, hesap verme mecburiliği olmayan otokrat idarelere kıyasla daima daha şiddetli olmuştur.
Büyük olasılıkla, savaş 2024 boyunca devam edecek lakin sonsuza kadar sürüp gidemez.
Batı’nın isteksizliği Rusya’yı cesaretlendirirken, bir darbe ya da sıhhat sorunu Putin’in düşüşünü beraberinde getirmezse, tek öngörülebilir sonuç müzakereler yoluyla varılacak bir uzlaşma. Şimdilik iki taraf da bunu reddetmeye devam ediyor.
Bir yıllık konsolidasyon dönemi
Michael Clarke, Eski Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü Genel Direktörü
Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesiyle, büyük bir savaş Avrupa kıtasına geri geldi. 2023’te savaşta yaşanan gelişmeler de sanayi çağına mahsus savaşın da geri döndüğünü gösteriyor.
Sanayi çağındaki savaşlar, ekonomileri kısmen ya da kimi durumlarda büsbütün, savaş materyallerinin üretimine yönlendiriyor. Rusya’nın savunma bütçesi 2021’den bu yana üç katına çıktı ve gelecek yıl kamu harcamalarının % 30’unu oluşturacak.
Bu durum da, Ukrayna’daki savaşı Avrupa’da geçen yüzyılın ortasından bu yana görülen en uzun ve travmatik gelişme haline getiriyor.
Gelecek yıl, Rusya ile Kuzey Kore ya da İran’daki tedarikçileriyle, Ukrayna ile Batılı destekçilerinin, sanayi çağındaki bir savaşın bitmek bilmez gerekliliklerini karşılamaya muktedir ve hazır olup olmadıklarını gösterecek.
Rus güçleri tüm cephe sınırında tekrar bastırmaya çalışabilir. En azından Donbas bölgesinin tamamını ele geçirmek için. Ukrayna da büyük ihtimalle Karadeniz’in batısı ve Boğazlara açılan hayati değerdeki ticaret koridorunda denetimi ele geçirmiş olmasından faydalanacak.
Kiev ayrıyeten, birtakım bölgelerde Rus işgalcilerin istikrarını bozmak için daha fazla askeri sürpriz yapmaya çalışacak.
Ancak asıl olarak, 2024 hem Kiev hem de Moskova için konsolidasyon yılı olacak üzere görünüyor.
Rusya’nın stratejik bir taarruz düzenleyebilmesi için gereken eğitimli işçi ve materyali en azından 2025 baharına dek yok.
Bu ortada, Ukrayna’nın da savaşı sürdürebilmek için Batı’nın mali ve askeri dayanağına muhtaçlığı var. Gelecekte bir dizi taarruz düzenleyebilecek şartları yaratabilmesi için yapısal güçlerini toplamak zorundalar.
Sanayi çağı savaşları, toplumlar ortasındaki bir çaba. Cephede neler olduğu, bu uğraşın yalnızca bir göstergesi.
2024’te savaşın tarafı, Avdiivka, Tokmak, Kramatorsk ya da cephe sınırındaki yıkıma uğramış yerlerden çok, Moskova, Kiev, Washington, Pekin, Tahran ve Pyongyang’ta belirlenecek.
Ukrayna, Kırım civarında Rusya’ya bastıracak
Ben Hodges, ABD Ordusu’ndan emekli general
Rusya, Ukrayna’yı büsbütün ele geçirebilecek kabiliyetten mahrum ve şu anda elinde olan bölgelere tutunmak için elinden geleni yapacak. Vakti da, bir yandan Batı’nın Ukrayna’ya yardım etme iradesini kaybedeceğini umarken, bir yandan savunma çizgilerini güçlendirmekte kullanacak.
Ancak Ukrayna durmayacak. Bu bir mevt kalım savaşı ve dururlarsa, Rusya’nın ne yapacağını biliyorlar. ABD’nin kararlılığındaki azalma konusundaki korkular ışığında, daha çok Avrupa ülkesi yardımları artırmaktan bahsediyor.
Ancak ben gelecek yılın başlarında ABD’nin stratejik omurgasını tekrar bulmasını ve geciktirilen yardım paketinin Kongre’den geçmesini bekliyorum.
Bu nedenle, Ukrayna’nın insiyatifi yine ele geçirmek için şunları yapacağını öngörüyorum;
- Aylar süren çatışmalarla zayıflayan, yeni bir taarruz için gereken birlikleri güçlendirmek
- Mevcut insan gücünü azamî kullanabilmek için askere alma sistemini geliştirmek
- Silah ve cephane üretimini artırmak
- Rusya’nın güçlü elektronik harp sistemleriyle başa çıkabilme kabiliyetini geliştirmek
Yaz başında Ukrayna birinci sefer, Rus uçaklarıyla gayretini geliştireceğini ve kendi hava savunma sistemlerini güçlendirmesini umduğu ABD üretimi F-16 savaş uçaklarını kullanabilecek.
Ukrayna’nın Rus işgali altındaki stratejik değeri en büyük toprağı Kırım. Biz buna “belirleyici alan” diyoruz.
Ukrayna, Sivastopol’daki Rus donanmasının, hava üslerinin ve Dizankoy’daki lojistik üssünün buralarda barınmasına mahzur olmak ismine baskıyı artırmak için elinden geleni yapacak.
Bu konseptin işe yaradığını zati kanıtladılar. İngiltere’nin verdiği yalnızca üç Storm Shadow güdümlü füzesiyle, Karadeniz Filosu’nun kumandanını filonun üçte birini Sivastopol’dan çekmeye zorladılar.
Tabii ki Ukraynalıların sınırsız kaynakları yok. Bilhassa de top mermileri ve uzun menzilli silahlarda.
Ancak Rus askerleri daha makus durumda. Savaş bir irade ve lojistik imtihanı. Rus lojistik sistemi kırılgan ve Ukrayna’nın daima baskısı altında.